Overig gedrag zoals gezichtsuitdrukkingen, gebaren en houding vertelt vaak meer dan wat je daadwerkelijk zegt. Mensen letten niet alleen op je woorden, maar ook op hoe je kijkt, je beweegt en klinkt. Non verbale communicatie is bijna altijd aanwezig als mensen met elkaar omgaan, of dat nu thuis, op het werk of bijvoorbeeld op straat is. Wat je met je lichaam laat zien, maakt vaak een groter verschil dan je denkt. Je hoeft helemaal niets te zeggen, want jouw lichaam spreekt vaak toch al boekdelen.
Lichaamstaal laat zien wat je echt bedoelt
Alles wat je doet met je lichaam, zonder te praten, valt onder lichaamstaal. Hieronder vallen houding, gezichtsuitdrukking, bewegingen en aanraking. Een glimlach is bijvoorbeeld vaak duidelijker dan een compliment geven. Een frons vertelt meestal snel dat je het ergens niet mee eens bent. Je herkent ook vaak aan de manier waarop iemand zit of staat hoe hij of zij zich voelt. Denk aan een grijze maandag op het station: gebogen schouders, handen diep in de zakken, een zucht. Zonder woorden weet je vaak direct hoe iemand zich voelt. Lichaamstaal is overal zichtbaar en zorgt ervoor dat mensen elkaar begrijpen, ook als ze verschillende talen spreken.
De rol van stemgebruik en klank in communicatie
Naast het gebruik van het lichaam speelt stemgebruik ook een grote rol in hoe je zonder woorden communiceert. De manier waarop je iets zegt, is vaak net zo belangrijk als de woorden zelf. Denk aan de toonhoogte van je stem, de snelheid waarmee je praat en het volume. Een vrolijke, hoge stem klinkt anders dan een diepe, boze stem. Ook pauzes kunnen veel zeggen. Als iemand aarzelt of stilvalt, haal je daar onbewust vaak betekenis uit. Mensen reageren automatisch op deze geluidskenmerken, zonder dat ze het altijd doorhebben. Soms kan een eenvoudige “ja” heel anders klinken als je boos bent of als je enthousiast bent. Zo merk je onbewust verschillen op in de stem van anderen.
Gezichtsuitdrukkingen spreken vaak voor zich
Het gezicht is een van de belangrijkste manieren om gevoelens te herkennen. Mensen trekken regelmatig een wenkbrauw op, glimlachen of kijken juist boos. Ook wanneer iemand helemaal niets zegt, kun je vaak goed zien of iemand blij, verdrietig of juist verbaasd is. Het bijzondere is dat bijna iedereen ter wereld dezelfde basisuitdrukkingen gebruikt voor blijdschap, boosheid, angst, verdriet, verbazing en walging. Ook als mensen uit andere landen komen of niet dezelfde taal spreken, snappen ze vaak toch wat een gezicht uitdrukt. Het is een universele taal die iedereen snapt, zonder uitleg.
Samenwerking tussen gesproken taal en lichaamstaal
Wat je zegt komt vaak over samen met hoe je het zegt. Soms zegt iemand iets heel vriendelijk maar kijkt hij boos of zucht hij erbij, dan merken anderen direct dat het niet helemaal klopt. Overig gedrag bepaalt samen met woorden hoe een boodschap overkomt. Je handen stijf op elkaar, hakkelend praten of op je horloge kijken terwijl iemand vertelt: mensen krijgen meteen een gevoel bij jou en je boodschap. Lichaamstaal en gesproken taal vullen elkaar dus aan. Het is soms zelfs zo dat mensen eerder afgaan op gebaren en gezichtsuitdrukking dan op woorden. Als de woorden en het overig gedrag niet bij elkaar passen, geloven mensen meestal eerder de non verbale kant.
Non verbale signalen in het dagelijks leven
Heel veel communicatie gebeurt dagelijks zonder dat je het doorhebt. In de klas letten docenten goed op de houding en blik van leerlingen. In de supermarkt herken je aan het gezicht van iemand in de rij of hij ongeduldig is. Bij een sollicitatiegesprek wil je meestal zelfverzekerd overkomen, door recht te zitten en te glimlachen naar de ander. Ook in contact met vrienden of familie weet je vaak direct wat iemand voelt, zonder dat diegene iets hoeft te zeggen. Overig gedrag zegt vaak meer dan duizend woorden en blijft vaak veel langer hangen dan je denkt.
Veelgestelde vragen over non verbale communicatie
- Wat zijn voorbeelden van non verbale communicatie?
Voorbeelden zijn lichaamshouding, handgebaren, gezichtsuitdrukkingen, oogcontact, de manier van lopen, klemtoon in de stem en aanraking zoals een handdruk of een knuffel.
- Waarom is non verbale communicatie zo belangrijk?
Deze manier van communiceren geeft snel en duidelijk aan hoe iemand zich voelt. Vaak zien of horen mensen eerst jouw lichaamstaal en stem, nog voordat ze naar je woorden luisteren.
- Kun je non verbale signalen verkeerd begrijpen?
Non verbale signalen zijn niet altijd voor iedereen hetzelfde. Soms kun je een gebaar of blik verkeerd opvatten, omdat cultuur en gewoontes overal iets anders betekenen.
- Kun je non verbale communicatie verbeteren?
Het is mogelijk om jezelf te trainen in het herkennen en gebruiken van lichaamstaal. Daardoor wordt je duidelijker, maar ook begrijp je anderen sneller zonder woorden.