Situationeel leiderschap is een zakelijk begrip dat in steeds meer organisaties wordt gebruikt. Het past goed bij een moderne manier van leidinggeven. Bij deze stijl kijkt de leidinggevende goed naar de mensen in het team en de situatie waarin ze werken. Daardoor kan een leider beter inspelen op wat er nodig is binnen het bedrijf. Dat maakt samenwerken vaak prettiger en zorgt voor betere resultaten.
Wat situationeel leiderschap inhoudt
Bij situationeel leiderschap past de leidinggevende zijn manier van werken steeds aan. Het idee komt van Paul Hersey en Ken Blanchard. Zij ontdekten in de jaren zeventig dat verschillende situaties vragen om verschillende soorten leiderschap. Soms wil een medewerker veel uitleg, soms juist veel vrijheid. Een leidinggevende die deze methode gebruikt, kijkt dus steeds waar het team behoefte aan heeft. Op de werkvloer werkt het niet altijd als iedereen op dezelfde manier wordt behandeld. Iedereen is anders en soms verandert de situatie snel. Met deze stijl worden leidinggevenden flexibeler en leren ze schakelen.
De vier stijlen van situationeel leiderschap
- Sturen. Hierbij legt de leider alles duidelijk uit en geeft hij aanwijzingen. Dit is handig als iemand nieuw is of met een moeilijk project bezig is.
- Begeleiden. De begeleider geeft uitleg, maar luistert ook naar vragen en opmerkingen.
- Steunen. Hierbij krijgt de medewerker meer vrijheid, maar kan altijd terugkomen bij de leidinggevende voor advies.
- Delegeren. Daarbij vertrouwt de leider het werk helemaal toe aan het teamlid. De leidinggevende kijkt vooral mee van een afstand.
Welke stijl de beste is, hangt af van hoeveel ervaring en kennis iemand heeft én van de taak die gedaan moet worden. Zo kan een leidinggevende per persoon en situatie kiezen hoe hij het meest kan helpen.
Voordelen voor bedrijven en medewerkers
Door situationeel te werken met leiderschap kan een bedrijf zich beter aanpassen aan veranderingen. Ook stimuleert het mensen om te groeien in hun functie. Beginnende medewerkers krijgen meer uitleg en hulp, terwijl ervaren medewerkers zelfstandig aan de slag mogen. Zo voelt niemand zich te weinig gezien. Dit helpt ook om een goede sfeer in het team te houden. Leidinggevenden die rekening houden met verschillen tussen medewerkers, maken het werk vaak aantrekkelijker voor iedereen. Bedrijven merken dat doelen bereiken makkelijker gaat als iedereen op de juiste manier wordt aangestuurd. Daarnaast wordt het makkelijker om nieuwe dingen te leren, omdat medewerkers durven aangeven wat ze nog lastig vinden.
Situationeel leiderschap toepassen in de praktijk
Leidinggevenden leggen uit aan hun team dat ze verschillende stijlen willen gebruiken. Het is belangrijk dat mensen weten waarom dat gebeurt. Zo voelt niemand zich buitengesloten. In een vergadering kan een manager samen met medewerkers bespreken welke manier het beste past bij bepaalde taken. Oefenen is belangrijk, want niet iedereen is meteen gewend aan deze manier van werken. Direct leidinggeven verandert bijvoorbeeld snel in ondersteuning als een medewerker beter wordt in zijn werk. Een zakelijke omgeving verandert vaak, dus deze vorm van leiderschap vraagt om vaker in gesprek gaan. Leidinggevenden stellen vragen zoals “Waar heb je nu behoefte aan?” of “Wil je dat ik meekijk of liever niet?”. Bedrijven krijgen zo meer begrip en betrokkenheid.
Meest gestelde vragen over situationeel leiderschap
- Welke factoren bepalen welke stijl een leidinggevende kiest?
- Kun je binnen één team verschillende stijlen gebruiken?
- Waarom werkt situationeel leiderschap beter dan één vaste stijl?
- Hoe leer je als leidinggevende werken met situationeel leiderschap?
- Is situationeel leiderschap alleen voor grote bedrijven geschikt?
Een leidinggevende kijkt naar de ervaring en kennis van de medewerker en naar de moeilijkheid van de taak. Bij nieuwe of moeilijke taken is meer begeleiding nodig. Bij ervaren medewerkers met makkelijke taken past meer vrijheid.
Ja, binnen één team kan een zakelijk leider per persoon en per taak een verschillende stijl toepassen. Dit zorgt ervoor dat iedereen krijgt wat hij of zij nodig heeft op dat moment.
Situationeel leiderschap werkt goed omdat mensen en situaties verschillen. Met deze methode sluiten leidinggevenden beter aan bij de behoefte, waardoor medewerkers gemotiveerder en productiever worden.
Leidinggevenden leren door training, oefenen op de werkvloer en door met teamleden te praten over wat voor hen werkt. Door te blijven bespreken wat nodig is, wordt het makkelijker om de juiste stijl te kiezen.
Deze manier van zakelijk leiderschap is waardevol in zowel grote als kleine organisaties. Overal waar mensen samenwerken, maakt het inspelen op de situatie het werk prettiger.